Hier spreekt men Nederlands

‘Zag jij al eens een buschauffeur op zijn gsm zitten?’ vroeg een reporter van de openbare omroep aan zomaar twee meisjes in zomaar een straat. Een pas geslepen mes in het hart van mijn hart had mijn liefde voor het woord niet pijnlijker kunnen verwonden. De meisjes keken er niet van op en sloegen meteen aan het ratelen.
          Ik wilde weten waar dit precies over ging. Bij wijze van empirisch onderzoek schoof ik mijn Samsung S 21 Ultra onder mijn, laten we een kont een kont noemen, royaal gevleesde billen. Lekker voelde dat niet maar voor taal en wetenschap heeft een mens wat over. Geen hond die er wat van merkte. Hoe in de naam van god zouden deze tiktokkippetjes dan kunnen raden wat zich onder het zitvlak van een chauffeur bevindt? Die zit beschermd achter plexiglas, enkel het bovenlichaam zichtbaar. Onder de bips legt hij wat hij wil. Wie kan het ook wat schelen? Zit hij op een goedkoop kussen van Ikea, een fistel, voor mijn part een gewaagd stuk speelgoed uit een dubieuze winkel, maakt niet uit. Dat de bus op tijd komt en me veilig ter bestemming brengt, meer vraag ik niet van De Lijn.
          Deze meisjes hadden vreemd genoeg al wel eens een bestuurder zien kijken naar een filmpje, zien scrollen door een lijst met mooie liedjes, eentje had zelfs een keer tijdens het rijden een chauffeur zien sturen.
          Nog niet zo verkeerd, vond ik zo.

Deze taal, dacht ik bedroefd, is mijn taal niet meer.
          Ik weet het wel, zo gaat het in het leven. Een mens blijft stilstaan terwijl de wereld rondom hem verandert. Een museumstuk wordt hij, een reliek uit een vervlogen tijd. De wereld draait maar door en hij blijft steken waar men hem heeft geplant. Maar toch.
          Met onze vrienden spraken wij het platste dialect, grote mensen antwoordden we beleefd, in de kerk en op school betrachtten we het Algemeen Beschaafd. Dat laatste leerden wij van televisie, die wilde in die dagen nog aan verheffing doen. Elke avond voor het gesproken dagblad vijf minuten les, Hier Spreekt men Nederlands. We leerden dat je beter niet beenhouwer zegt maar slager. Dat verlof toelating betekent en vakantie vrije tijd. Dat slaan en slagen twee verschillende woorden zijn. Kleine taaltips die bouwden aan beter begrip tussen de Vlaming in het Westen en de Limburger uit het Oosten.
          Wie een programma wilde presenteren, moest een test doorstaan. Klanken moesten zuiver zijn, articuleren moest je leren. Hoe welluidend diep de bas van Bavo Claes, hoe warm de bariton van Nand Baert, hoe zoetgevooisd de nieuwsberichten door Martine Tanghe die zelfs een bombardement met vierenveertig doden waaronder twaalf kinderen kon laten klinken als een requiem van Mozart. De prijs voor uitmuntend taalgebruik die naar haar werd genoemd, zal bij deze reporter nooit pronken op de mantel van zijn schoorsteen.

Op een dag moest alles anders. Taal en cultuur waren hier in het geding.  BRT, weg ermee en wat we zelf doen, doen we beter. Alles moest voortaan met V vooraan. BRT werd VRT, een openbare omroep voor en door het volk. Ik heette niet langer De Schrijver maar noemde zo. We hielden op met denken, in de plaats hadden we zoiets van, weet je, dat vind ik wel een ingewikkelde. Kinderen werden kids, dat vonden we cool, en er was is een meiske dat bloemen ging plukken in het bos.
          De strijder voor het mooie woord in mij vocht, spartelde, klauwde als de duivel, het wijwater bleek alras te diep. Ge versta me toch, taalnazi da ge daar zijt. Nand ging dood, Bavo ging boeken schrijven, Martine bleef pal, een baken van helderheid in een alsmaar meer vervuilde woordenbrij. We kregen Tom – zedde gij na noeit ni bang – Waes en Sven – oe hebde gij da gedaan, ge doe me nogal verschieten – De Leijer op de buis. Daar schrok ik zodanig van dat mijn gezicht verbleekte.

De lat moet hoger, hoor ik tot in den treuren toe.
          Dan toch alleen maar voor wie nog achttien moet worden of inwijkt uit den vreemde. Uit eigen nest zingt elke vogel zoals hij is gebekt, klinkt het niet dan botst het, ge versta me toch?
          Ach schrijvertje, probeert u mij te troosten, laat het zo. Zo de tijden, zo de zeden. Wat je niet veranderen kan, dien je te omarmen. Niet dus. Tot mijn laatste snik, ik zweer het u, al speel ik in alweer een wedstrijd die je niet winnen kan.

Inmiddels, ik was hem bijna vergeten, pluk ik de Samsung onder me vandaan. Helemaal plat, natuurlijk.
          Da verstaade toch?

Boek doodt man

BOEK DOODT MAN

Zo staat het er. Boek. Enkelvoud.
          Dat kan u zich toch echt niet inbeelden.
          Fake nieuws, denkt u. Clickbait. U wordt zowaar een beetje boos.
          Aha, denkt u dan. Een metafoor, dat zal het zijn. Beeldspraak voor adembenemende literatuur! Een bespreking van een boek waar je helemaal kapot van gaat. Uw humeur licht op. Leuk gevonden van die recensent! Monkelend denkt u aan dat mopje uit uw kinderjaren over dat boek zonder leestekens waardoor lezers vergaten te ademen en dood neervielen.
          Helaas. Het spijt mij. Dit verhaal is waargebeurd. Of alleszins dan toch op ware feiten gebaseerd.

De man in dat verhaal ben ik, het boek heet Barakstad, JMH Berckmans Gebundeld, telt 1351 pagina’s en weegt 1750 gram, gewogen op de glanzende rode weegschaal waarmee ook boter, bloem en suiker tot op de laatste gram wordt afgemeten. Grondige research vormt het deeg van elk krokant verhaal.
          Eén kilo en driekwart, onthoud dat getal.

Veertig euro dokte ik voor deze kanjer. Dát getal mag u dan weer vergeten, u zou ervan gaan huilen. Eén tiende van die som gaat, als ik correct ben ingelicht, naar de auteur. De meesten onder ons blijven hun lange leven gewoon behoeftig, een minderheid wordt slapend rijk, het ware drama overkomt de artiest die na zijn dood pas commercieel van waarde wordt. De Van Goghs, de Kafka’s, de De Schrijversen.
          Voor elk verkocht exemplaar ontvangt JMH Berckmans postuum een cheque van vier euro, omgerekend 0,00296 euro per pagina.
          Om van mijn hobby rijk te worden als Elon Musk zet ik maar beter een kaars voor het raam vannacht.

Zoals het een Verzameld Werk betaamt, verzamelt dit verzameld werk alle werk van de ons in 2008 veel te vroeg ontvallen schrijver. Vijftien boeken in één volume. Dat is smeken om problemen! Dat werkelijk niemand bij de uitgeverij eraan heeft gedacht die afzonderlijk makkelijk te manipuleren schrijfsels te bundelen in een box en als kerstcadeau te presenteren, waar gaat het in hemelsnaam naartoe met de literatuur in dit land?

We krijgen het zo aangeboden, we moeten het ermee doen, maar neemt u van mij aan, dat ding is niet te tillen. Ik heb mijn leven lang gesport. Gezwommen, gefietst, gebiljart, gesnookerd, geflipperd, getafelvoetbald, me dag en nacht in het zweet gezwoegd, geloof mij, zelfs voor een getraind atleet is ploeteren door deze turf een waar tortuur.
          U leest zelf ook, u weet hoe dat gaat. Een echte lezer leest altijd en overal. In bed, in bad, op WC en canapé. Niet aan de keukentafel uiteraard, die is geschikt misschien voor parochieblad of reclamefolder, maar taboe voor de roman. Een echte lezer verafschuwt kruimels tussen de bladen, een gele veeg kipcurry over een mooie zin, spetters uit de pan op de alinea’s. De ware lezer leest in stijl, leesvoer op de schoot, beentjes languit, theetje daarbij of beter nog een glaasje witte wijn.
          Dan wens ik u met deze JMH waarachtig veel succes.

Lees die gigant maar in je bed!
          Een heus gevecht, ik zweer het u. Ga je liggen op je zij, dan moet je steunen op je elleboog, na drie minuten schiet de kramp je in je schouder. Durf je daarvoor de slaper naast je wakker maken? Daar komen domestieke problemen van!
          Je kan lezen en slapen als Napoleon, half rechtop met een hoop kussens in de rug. Beter voor de spijsvertering naar het schijnt. Maar wie valt zo in slaap?
          Dus ook met dit boek deed ik wat ik elke avond doe. Ik ging liggen op mijn rug, zette het boek rechtop op mijn, het mag geweten zijn, dubbelgespierde bast. Ik verloor me in de woorden en gleed wat later, ook zoals ik elke avond doe, als een geliefde in de armen van de nacht. Terwijl ik van het leven en de liefde droomde, ging het boekwerk alsmaar zwaarder drukken op mijn borst. Mijn longen kregen het benauwd, mijn hart moest pompen of verzuipen, mijn droomgedachten raakten in de war.
          Traag maar zeker dreigde ik te bezwijken onder de last van deze knots.

Ach, en toen.
          Wat prijs ik mij gelukkig met wat de heer me heeft gegeven! Wat ben ik dankbaar voor de wetten van de zwaartekracht en een boezem zonder haar! Mijn borst, u mag dat weten, is kaler dan een pas geplukte kip. Geen plukken haar tussen de tepels, geen struikgewas van sprieten van navel tot hals, spiegelglad, strak als een gesteven laken, een glijbaan zonder hindernis is mijn bast, dus de aarde ondervond niet de geringste weerstand toen ze de verzamelde werken van JMH Berckmans naar zich toe ging trekken en onweerstaanbaar gleed het ganse oeuvre van de betreurde schrijver als een dood lichaam weerloos op de vloer.
          Daar heb ik het laten liggen.
          Het moge er in vrede rusten.

AI of UI

Een man liep te dwalen in de doolhof van de stad toen een onbekend heerschap hem staande hield.
          ‘Is niet uw naam De Wandeleer?’ vroeg het heerschap.
          ‘Wis en zeker,’ antwoordde de man verwonderd.
          ‘Stapte u niet in 2007 naar Santiago om aldaar het graf te bezoeken van de heilige Jacobus?’
          ‘Dat deed ik inderdaad,’ hakkelde de man, ietwat uit het lood.
          ‘U bent gehuwd, vader van drie kinderen, uw hond Rex is een Golden Retriever en klokvast om kwart na tien gaat u naar bed. Ja toch?’
          ‘Hoe weet u dat toch allemaal?’ stamelde de man verbouwereerd.
          ‘Kijk,’ antwoordde het heerschap op eerder hooghartige toon. Daarbij wees hij op zijn bril. ‘Dit is Meta. Dit onooglijke stipje boven het rechterglas is een camera. En hier, op de beentjes van het montuur, zitten een luidspreker en een microfoon. En weet u wat het mooiste is? Er zit ook Artificiële Intelligentie op. Hij kan uw gezicht herkennen, uw socials lezen, hij weet meer van u dan u zichzelf nog herinnert.’ De wandelaar keek alsof hij net een walvis over water had zien lopen. Traag begon het hem toen te dagen. Liep deze schelm stiekem op straat mensen te bespioneren?
          ‘Scheer u weg,’ schreeuwde hij als door een wesp gestoken.
          En dat is wat de vreemdeling wijselijk deed.

Wie bedenkt zoiets, bedacht de man terwijl hij verder dwaalde door de straten. En meteen daarbij: wie gebruikt zoiets? De menselijke onbeschaamdheid kent werkelijk geen grens. Dat iemand die je kent van haar noch pluim zomaar alles van je lijkt te weten, waar je woont, wat je eet, wanneer je slaapt! Dan heb ik nog liever dat ze door mijn kleren kunnen kijken, zoveel bijzonders valt daar niet te zien. In ons geboortepakje zijn we tenslotte allemaal eender.
          In zichzelf mopperend vervolgde hij zijn weg naar nergens. Anoniem. Hij bleef nu eenmaal van nature liever ongezien. Niet dat hij zoveel te verbergen had, maar een mens laat nu eenmaal soms liever stukken uit zijn leven onaangeroerd onder het stof van zijn geschiedenis. Die gele olifantenpijpenbroek in de jaren tachtig. Dat nektapijt. Dat gestolen flesje nagellak voor het eerste lief. Die kus met de vrouw van de baas in de toiletten tijdens dat personeelsfeest.
          ‘Wat weet die vervloekte AI nog meer? vroeg hij zich toen vertwijfeld af.

Dat viel al bij al nog mee.                                             
          ChatGPT bleek niet te weten hoeveel tijd de man per dag besteedde aan zijn mobiele telefoon. Ook niet welke websites hij het vaakst bezocht. Wel wist hij dat de man al jaren wanhopig worstelde met een roman, met overdreven aandacht voor stijl, beeldspraak, personages en structuur. Lap! Dat hij graag boeken las, verre reizen maakte, van lekker eten hield en af en toe een glas te veel naar binnen goot. Wie de man het vaakst ontmoette, belde of berichten wisselde, over die data beschikte de bot dan weer niet. Dus toch geen spion uit Afrika of uit Amerika, de Himalaya of de woestijn, zuchtte de man opgelucht, al stelde ook die wetenschap hem niet geheel en al gerust.

Zolang de mensen over een ander kunnen praten, hoeven ze het niet over zichzelf te hebben, had zijn oma hem geleerd. Maar wat was in godsnaam van dit uitvindsel de zin? Wanneer je meteen al alles over iemand weet, waar zit dan nog de aardigheid, vroeg onze man zich af. Zit hem de kneep niet net in het geduldig tasten, ontdekken, om zo te spreken de ander langzaamaan ontkleden tot je, zoals bij het pellen van de ui uiteindelijk tot de kern komt?
          Zelf hulde hij zich nog het liefst in een kleed van geheimzinnigheid. Daarvoor diste hij graag verhalen op. Wie hem beter wilde kennen moest maar leren daar doorheen te kijken. Zo vertelde hij weleens ooit wat met Goedele Liekens te hebben gehad, tot die hem op de dag dat ze Miss België werd de bons had gegeven omdat ze vreesde dat hij haar roem niet zou kunnen dragen. Dat hij nog had lesgegeven aan de jonge prins Laurent en als beloning op audiëntie werd genodigd in het paleis van diens oom, de koning. Dat hij aan een gokautomaat in een café ooit zeventienhonderdvijftig euro had gewonnen en die er nog diezelfde nacht tot de laatste cent weer doorgejaagd.

Wie door dat waas van woorden toch nieuwsgierig bleef naar wie hij werkelijk was, daarmee wilde hij in zee. Van wie voor hem die moeite deed, werd hij weker dan een oester, zachter dan een vrouwenhuid en tegelijk ook trotser dan de koning van het dierenrijk op het puntje van zijn rots.
          Laat die AI maar aan de robotten, dacht hij om kwart na tien, hij mag weten waar ik woon, hij zal nooit weten wie ik vanbinnen ben.
          En knorrend van contentement kroop hij gerustgesteld onder de wol.

De Prijs van de Roem

          Dat Nobels’ comité ook dit jaar weer De Sprekershoek voorbij zou gaan, kwam niet als een donderslag. Zegt niet Artikel 1 van het reglement: ‘Eerst een boek, dan de prijs.’ Wanneer je daar dieper over nadenkt, zie je daar wel enige logica in.      

          Toch fantaseer je weleens over hoe dat voelt.
          Jezelf te zien liggen in de etalage van een boekenzaak in Antwerpen of Amsterdam of vertaald in Wenen of Parijs. Te worden gevraagd voor Saint Amour. Herkend te worden in de C&A terwijl je nieuwe boxers koopt. Te bedenken dat elke avond een stukje uit je Parels Aan Uw Kroon, De Sprekershoek Verzameld wordt voorgelezen in het bed van Romeo en Juliet, op onpare avonden leest hij, op de pare zij. Een amuse, opwarmer voor het voorspel, warm, traag, de stem hees en laag. Na elke, werkelijk élke lezing zuchten zij, een monkel soms, een traantje een andere keer. Als puppy’s in hun nest schuiven ze dan onweerstaanbaar naar elkaar waar huid aan huid de chemie van hun liefde weer spontaan aan het pruttelen en borrelen gaat.
          Je gaat er haast vanzelf van gloeien, een stukje van jouw hand als vonk van groot geluk.

          Dan kijk je naar de wereld om je heen.
          Als dauw in de ochtend verdampt je droombeeld in de eeuwigheid. Twijfel. Angst. Hoe gaat dat in het werkelijke leven? Welke tol kost je die roem?
          Met de prijs nog vers in je handen, je weet nauwelijks hoe je hem moet houden, moet je mensen gaan bedanken. Wie mag je zeker niet vergeten? Bij wie ga je bijna aan het huilen? Wie zijn de vrienden die er waren toen je geen drie woorden na elkaar kon verzinnen? Waar trek je de grens? Is ook vriendschap niet even wispelturig als de golfslag van de zee? Wat met je familie? Die heb je zelf niet gekozen? Je ouders? Ze zijn dan wel dood, zonder hen stond jij hier zo niet, toch? Je uitgever, uiteraard. Je redacteur, dat spreekt. Maar ook de letterzetter, vormgever, drukker? Synoniemen.net? De Egyptenaren die de papyrus gingen bewerken?
          Kiezen is verliezen. De kans op nooit meer te herstellen nevenschade levensgroot.

          Je wordt gevraagd op literaire festivals en leesfestijnen. Signeert op zaterdagmiddag in het Shopping op de zeedijk, staat ’s avonds op het podium van CC Boemerskonten en zetelt op zondagochtend in een Panel van Wijzen in de bib van Vucht. Na afloop zit je aan een houten tafeltje met een kopje koffie en rozijnenkoek. Voor je een lange rij, stuk voor stuk mensen die makkelijk wat anders hadden kunnen doen, het onkruid wieden, kaarten en jenever drinken, bonen knopen, werken aan hun relatie. Zij kozen voor jou. Dat moet je respecteren. De mannen hebben zich geschoren, een fris hemdje aangetrokken, zich besprenkeld met het geurtje dat ze kregen van hun eega. De vrouwen diepten hun mooiste jurk uit de kast, sensueel maar niet vulgair, hebben hun wimpers gepenseeld, lippen gestift, ze ruiken naar zomer. Ze verwachten in het boek dat ze net hebben betaald jouw hoogsteigen signatuur met daarbij een diepe boodschap, origineel en hoogstpersoonlijk die enkel jullie twee werkelijk begrijpen. Terwijl jij in je hoofd niet verder komt dan Wat is die Peter toch een zweter en wat een wijf, deze Olijf.

          Er moeten foto’s op je socials.
          Jij als een winnaar op een zeepkist in een park in Londen, naast een toren van twee meter Parels Aan Uw Kroon. Jij half onderuit in een sofa, compleet met pijp en bril, voor een achttiende-eeuwse boekenkast vol De Sprekershoek Verzameld. Vanop bushalte en straathoek lacht jouw gezicht je vrolijk toe. Je host van nieuwsstudio naar praat- of televisieshow, links van je Miss België 1993, rechts een minister waar je een bloedhekel aan hebt, over je een influencer van dertien en een half. In haar ogen ben je een reliek uit de oudheid, hoe durf jij nog de zuurstof ademen die generatie XYZ zo broodnodig heeft? Een bordje, JA of NEE. Is wit een kleur? Mag je oude oma nog mee naar Mars? Is het gat in de begroting niet te dik? JA, gok jij. Bodyshaming, gilt de influencer met haar vierhonderdveertigduizend volgers. Mocht ze kunnen, werkelijk, ze bliksemde je dood. Ook niet erg, vindt je uitgever, er bestaat niet zoiets als slechte publiciteit. Volgens contract moet je vier afleveringen grappig zitten zijn in De Slimste Mens. Uit de kleren in Naked Attraction. Tot je eigen verbijstering ben jij de flamingokleurige ééncellige in The Masked Singer.

          Laat ook maar, denk je dan.
          Wat zal zijn, zal zijn. En als het elke zaterdag vijf minuten bij de koffie zijn waarin iemand blijmoedig of bewogen in jouw wereld zit, dan is het goed.
          Want zo sprak toch de wijze: in de beperking toont zich de meester.

Herfst

          De bodem van het bos bezaaid met bolsters. Al het blauw van de hemel grijs en grauw. Herfst rijmt op sterft, denk je. Je moet denken aan je kindertijd, hoe iemand een kastanje aan een touwtje bond en dat tegen je achterhoofd slingerde. Aan de stekelige bolster op het zitje van je stoel. De kastanjepuree van je moeder waar je misselijk van werd.
          Je schopt een hoopje bladeren in de lucht, levenloos als veertjes van een kalende vogel dwarrelen die weer voor je voeten neer. Je denkt aan je vader, 95 zou hij worden deze week. Aan wat jullie samen niet hebben gedaan.

          Die taak op school.
          Breng morgen tien bladeren mee uit de natuur. Dus straks moet je dat bos in, alleen. Je grote broers vallen nog liever dood dan mee met jou dode bladeren te gaan rapen, je vader heb je in geen dagen nog gezien en je moeder zit geketend tussen de tobbe met kokend water voor de witte was en het kookfornuis.
          Je grist een lege broodzak mee, scharrelt onder een boom een hand of twee rottende bladeren bij elkaar en propt je oogst thuis in je boekentas. Je broers spelen kaart of Mens-Erger-Je-Niet, daar kan je niet bij aansluiten dus kruip je met een boekje in een hoekje, Oliver Twist of Alleen op de Wereld.

          Het zakje van Bakkerij De Wit voor je op de lessenaar.
          Natuurlijk zit naast jou het slimste jongetje van de klas. Zijn moeder denkt vast dat hij het levensechte Jommeke is, met dat witte hemd altijd en dat blauwe truitje zonder mouwen eroverheen. Dat haar met brillantine gladgestreken. En altijd dat vingertje in de lucht.
          Naast jouw bevlekte broodzak slaat Jommeke een schriftje open. Nagelnieuw nog, zo te zien. Op elke bladzij netjes een boomblad gekleefd. Als gestreken, zonder kreukels, zonder rimpels, alsof hij ze zo gekocht heeft in de Grote Boombladerenwinkel. Hoe kan dat zelfs? Jouw natuur is geblutst, gekreukt, gescheurd. Traag slaat Jommeke de bladen van het schriftje om en om, voorwendend de kleur en kartels grondig te bestuderen, jij weet heel goed dat hij dat alleen maar doet om jou jaloers te maken. Beuk, het staat schreeuwerig mooi onderaan het blad, eerder getekend dan geschreven, dikke letters in zwarte Chinese inkt. Linde. Populier. Eik. Je kent de woorden uit een boek, een precies beeld heb je er niet bij.
          Je ziet zo voor je hoe het gisteren thuis bij Jommeke is gegaan.
          Zijn mama stond hem aan de schoolpoort op te wachten. Thuis meteen een kopje chocolademelk met wat zoete peperkoek erbij. Vertel eens, mijn kleine prins, hoe was je dag op school vandaag? Een tien voor taal, wat flink van jou! Bravo! Moet je voor de meester bladeren rapen in het bos? O hoe fijn is dat? Het bos lijkt wel een sprookje in deze tijd van het jaar. Wel de paddenstoeltjes laten staan, hé, kleine deugniet, kabouters vinden het vast niet leuk wanneer je aan hun huisje plukt.
Ik wil niet naar het bos, ik wil Nonkel Bob en Tante Terry. Kapitein Zeppos.
Dat kan vandaag niet, mijn juweeltje. Maar weet je wat we doen? Dadelijk komt papa thuis. Dan gaat hij meteen met Lassie een lange wandeling maken, helemaal naar het bos en terug. Kunnen jullie gezellig met jullie drietjes bladeren rapen. Dan kleven jij en mama die na het avondeten mooi netjes samen in dit nieuwe schrift dat ik nog liggen heb. Wat denk je daarvan, engel bengel?

          Wat prachtig, zegt de meester.
          Over jouw schouder kijkt hij mee in het mooie schrift. Een walm van solfer onderstreept zijn woorden. Wat heb je dat toch weer mooi gedaan! Dat is weer een dikke tien punten waard. En jij, De Schrijver? Wat heb jij zoal bijeen vergaard?
          Je schudt het beduimelde broodzakje voor je leeg. Eikeldopjes. Eikels. Takjes. Een plukje mos. Kruimels. Uit het bos? De bladeren, meer dan twintig, dat weet je zeker, spreid je breed uit over de lessenaar, zo lijken het er nog meer te zijn. Een zucht. Een kuch. Een brom, een grom. Solfer, van ergens uit de dikke buik van de meester. Een beerput glijdt onder je neus voorbij.
          Iemand heeft het zich weer héél gemakkelijk gemaakt, brult plots de meester. Allemaal bladeren van dezelfde boom! Dat kleine beetje moeite was blijkbaar nog te veel voor mijnheer. Speeksel. Twee vette vingers draaien je linkeroor in een knoop en tillen je uit de bank. Je ogen schieten vol. Het bloed stijgt naar je hoofd. Je wil gaan gillen maar klemt stijfkoppig je tanden op elkaar. Je denkt aan je vader die groot en sterk is, veel groter en sterker dan die dikke meester en die veel en veel lekkerder ruikt.
          Maar je vader is er niet.